سنجش از روابط درونی DEMATELمعیارها با استفاده محاسبه FANPوزن معیارها با استفاده از نوآوری و طبقه باز در قالب بندی معیارهای کارت
(رویکرد ابرماتریس)امتیازی متوازن (BSC)
شکل 1. رویکرد تلفیقی FANP ،BSC و DEMATEL در پژوهش حاضر یافته های پژوهش
برای پیاده سازی رویکرد تلفیقی پیشنهادی تحقیق، باید مراحل سه گانه را بهصورت زیر اجرا کرد:
مرحله نخست؛ ایجاد ساختار سلسله مراتبی
در این مرحله با بررسی متون موجود و نظر 15 نفر متخصص، معیارها و زیرمعیارهای مـرتبط بـامسئله پژوهش شناسایی شدند؛ سپس با استفاده از کارت امتیازی متوازن و ساختار سلسله مراتبی، شاخص ها در چهار منظـر اصـلی (مشـتری، فراینـد داخلـی، مـالی و یـادگیری) و 14 زیـر معیـارطبقه بندی شدند. به طور کلی، کارت امتیازی متوازن نوعی چارچوب ارزیابی عملکرد است کـه بـامجموعه ای از مقیاسهای مالی و غیرمالی، نگاه کاملی به عملکرد شرکت میاندازد. دلیل انتخاب نام کارت امتیازی متوازن این است که روش حاضر شامل مجموعهای از مقیاس هاست و تعادل و توازنی »بین اهداف کوتاه مدت و بلندمدت و بین مقیاس های مالی و غیر مالی، بین شـاخص هـایرهبر و پیرو و بین جنبه های عملکرد داخلی و خارجی« برقرار میکنـد . از بـین ایـن چهـار جنبـهعملکرد مربوط به کارت امتیازی متوازن، یکی جنبه مالی است و سه جنبه دیگر شـامل فهرسـت مقیاسهای غیر مالی، مشتری، فرایند کسب و کار داخلی و یادگیری و رشد اسـت (موسـی خـانی ونادی، 1390).
معیارها و زیر معیارهای این پژوهش از منظرهای کارت امتیـازی متـوازن در جـدول 1 نشـانداده شده است.

جدول 1. معیارها و زیرمعیارهای نوآوری باز مبتنی بر توسعه فناوری اطلاعات در شرکت های دانش بنیان در منظرهای BSC
زیرمعیار معیار
تعداد پژوهشهای کاربردی و توسعهای (1S)، برنامه ریزی و اجـرای طـرحهـای توسـعه کارآفرینی در سطوح ملی، منطقه ای و محلی (2S)، خـدمات ورود کسـب و کـار بـه بـازاربین الملل (3S)، تولید محصولات با فناوری نوین (توسعه فناوری) (4S). یادگیری (1C)
تعداد یافتههای پژوهشی تجاریسازی شده (5S)، درآمدهای اختصاصی ایجاد شده بـرایدانشگاه ها ، واحدهای پژوهشی و اعضای هیئت علمی دانشگاه ها (6S). مالی (2C)
میزان ارائه خدمات تخصصی، مشاورهای و نظارتی (خدمات علمـی، تحقیقـاتی و فنـی) (7S)، کیفیت مدیریت روابط با مشـتر ی (8S)، میـزان خـدمات ارائـه شـده بـرای ایجـادخوشه های کسب وکار و توسعه فنـاوری (9S)، میـزان خـدمات ارا ئـه شـده بـرای توسـعه کارآفرینی (10S). مشتری (3C)
میزان ترغیب اعضای هیئت علمی دانشگاهها برای انجام فعالیت هـای پژوهشـی (11S)، میزان زمینه بهکارگیری توانایی های دانشگاه ها، واحـدهای پژوهشـی و اعضـای هیئـ ت علمی در جامعه (12S)، تعداد و نوع خدمات پژوهشی ارائه شده (13S)، تعداد مراکز رشـد وخدمات برای توسعه کسب و کار (14S) فرایند داخلی (4C)

مرحله دوم : ایجاد ماتریس مقایسه زوجی فازی و محاسبه وزن معیارها و زیر معیارها برای انجام محاسبات در فرایند تحلیل شبکه ای فازی، روش های گوناگونی وجود دارد که در این مقاله از روش تحلیل توسعه ای ارائه شده چانگ استفاده می شود. در روش تحلیل توسعهای بـرای هر یک از سطرهای ماتریس مقایسات زوجی که خود نوعی عدد فازی مثلثی است، به صورت زیر محاسبه می شود (آذر و فرجی، 1387). که در آن k بیـان کننـده شـماره سـطر وi و j بـه ترتیـبنشاندهنده گزینه ها و شاخص ها هستند. در این روش پس از محاسبه Skها بایـد درجـه بزرگـیآنها را نسبت به هم به دست آورد. به طور کلی، اگر 1M و 2M دو عدد فازی مثلثی باشـند، درجـهبزرگی آنها به صورت زیر تعریف می شود:
رابطه 1) اگر ≥ 1= ( ≥ )رابطه 2) در غیر این صورت ( ∩= ℎ ( ( < )
و داریم:
رابطه 3)

K میزان بزرگی یک عدد فازی مثلثی از عدد فازی مثلثی دیگر، نیز از رابطـه زیـر بـه دسـتمی آید:
رابطه 4) (≥)… (≥)= (,…,≥)
همچنین برای محاسبه وزن شاخص ها در ماتریس مقایسـات زوجـی بـه صـورت ز یـر عمـلمی کنیم:
رابطه 5)

بنابراین، بردار وزن شاخص ها به صورت رابطه 6 خواهد شد:
رابطه 6) ()′,…,()× ()= ()
که همان بردار ضرایب نابهنجار است. برای به دست آوردن بردار بهنجار به صورت ز یـر عمـلمی کنیم:
رابطه 7)

این مراحل برای تمام جد ول ها اجرا شد و وزن های بهنجار شده آنهـ ا بـ ه دسـت آ مـد. در ایـنپژوهش از منطق فازی و اعداد مربوط به آن برای بیان مقایسه های زوجـی بـین زیـر معیـار هـا ومعیار ها استفاده شده است. به طور کلی، رویکرد فازی ابزار بسیار مناسب برای برخورد و کنار آمدن با عدم اطمینان و مدلسازی متغیرهای زبانی است. بنابراین، با توجه به اینکه تصمیم گیری انسان با مفاهیم مبهم همراه است، این مفـاهیم بیشـتر بـه صـورت متغیرهـای زبـانی بیـان مـی شـوند(محمدی، افسر، تقیزاده، باقری دهنوی، 1391). جدول 2 مقیاس های کلامی برای مقایسه هـای زوجی را براساس مقادیر زبانی نشان می دهد.
ماتریس مقایسه های زوجی فازی و محاسبه وزن معیارها و زیر معیارها بدون در نظـر گـرفتنروابط درون ی داده های به دست آمده از فرایند تصمیم گیری گروهـی، منبـع مناسـبی بـرای فرای نـد تحلیل شبکهای محسوب می شوند. در این مرحله، ابتدا ماتر یس هـای مقای سـه زوجـی، بـدون درنظرگرفتن روابط درونی تشکیل شد و در اختیار 15 کارشناس قـرار گرفـت. نتـایج مقایسـه هـای زوجی معیارها در جدول 3 آورده شده است.
جدول 2. مقیاس های کلامی برای مقایسه های زوجی

مقیاس های فازی مثلثی معکوس مقیاس های فازی مثلثی مقادیر زبانی برای مقایسه های زوجی
(1، 1، 1) (1، 1، 1) ترجیح یکسان
(2، 1، 666/0) (5/1، 1، 5/0) به نسبت مرجح
(1، 666/0، 5/0) (5،2/1،1 ) ترجیح قوی
(666/0، 5/0، 4/0) 5(/2،2، 5/1) قویاً مرجح
(5/0، 4/0، 333/0) 5،3 (/2،2 ) ارجحیت بسیار قوی
(4/0، 333/0، 285/0) 5(/3، 3، 5/2) بی اندازه قوی جدول 3. ماتریس مقایسه های زوجی مربوط به معیارها
C1 C2 C3 C4
C1 1 1 1 1/72 2/22 2/97 2/13 2/77 3/05 2/78 3/08 3/76
C1 0/34 0/45 0/58 1 1 1 0/33 0/55 0/86 2/76 3/15 3/34
C1 0/33 0/36 0/47 1/16 1/82 3/03 1 1 1 0/23 0/8 1/11
C1 0/27 0/32 0/36 0/3 0/32 0/36 0/9 1/25 4/35 1 1 1

برای به دست آوردن وزن معیارها نسبت به هدف، از روش تجزیه و تحلیل توسـعه ای چانـگاستفاده میشود. با در نظر گرفتن وزن مقایسه های زوجی (رابطه های 1 تا 7)، بردار 21W به دست می آید. این فرایند برای تمام جدولهای مقایسه زوجی تکرار می شود. همچنین با استفاده از نتایج مقایسههای زوجی مربوط به سطح زیر معیارها و معیارها، مـاتریس 32W نیـز بـه دسـت مـی آیـد.
محاسبات در جدول 4 نشان داده شده است.
جدول 4. بردار 21Wو ماتریس 32W
وزن معیارها نسبت به هدف (21W) وزن زیر معیارها نسبت به معیارها (32W)
C1 0/6
S1
S2 C1
0/32
0/15 C2
0
0 C3
0
0 C4
0
0
S3 0/29 0 0 0
S4 0/24 0 0 0
C2 0/16 S5
S6 0
0 0/37
0/63 0
0 0
0
C3 0/11 S7
S8
S9 0
0
0 0
0
0 0/27
0/14
0/38 0
0
0
S10 0 0 0/21 0
C4 0/13 S11
S12
S13 0
0
0 0
0
0 0
0
0 0/25
0/23
0/34
S14 0 0 0 0/18

• مرحله سوم: محاسبه ماتریس روابط (اهمیت) درونی با استفاده از روش دیماتل در این مرحله باید ماتریس های روابط درونی معیارها (22W) و زیـرمعیارهـا (33W) بـا اسـتفاده از روش دیماتل محاسبه شود. روش دیماتل نخست در برنامه های توسـعه منـابع انسـانی در سـال1972 استفاده شد (سنگ، 2010). روش دیماتل می تواند به درک بهتر روابط پیچیده بین چندین عنصر منجر شود ( وو، چن و شیح، 2010). متأسفانه، تکنیـک هـای سـنتی مثـل فراینـد تحلیـلسلسله مراتبی فرض میکنند که بین معیارها یا زیرمعیارها روابط درونی وجود نـدارد (وو، 2008)، ولی تکنیک دیماتل به گونه ای است که می تواند روابط درونی معیارها و زیرمعیارها را بهدست آورد و آن را در فرایند تحلیل شبکه ای وارد کند. بدین ترتیب نتایج پژوهش ها بـه واقعیـت نزدیـکتـرخواهد بود. برخی کاربردهای روش دیماتل شامل انتخاب تأمین کننده (شن و یو، 2009)، سنجش کیفیت خدمات (شیح، وو و هوانگ، 2010)، فناوری اطلاعات (سای ، لئو، لیو، لین و شاو، 2010)، ریسک پروژه های فناوری اطلاعات (جمالی و هاشمی،1390) می شود. گام های محاسبه مـاتریسروابط درونی معیارها (22W) از طریق روش دیماتل به شرح زیر است (شیح و همکاران، 2010):
گام 1. محاسبه ماتریس ارتباط مستقیم: در این گام نظر متخصصـان بـا اسـتفاده از رابطـه 8 ادغام میشود. نتایج در جدول 5 نشان داده شده است.
1
رابطه 8)

=,=
جدول 5. ماتریس میانگین نظر متخصصان A
C1 C2 C3 C4
C1 0 2/34 1/23 2
C2 1/85 0 1/98 2/14
C3 0/98 2/43 0 0/65
C4 1/54 1/32 2/21 0

گام 2. بهنجارکردن ماتریس ارتباط مستقیم : در این گام با استفاده از رابطه های 9 و 10 همه عناصر ماتریس ارتباط مستقیم به شکل نرمال در می آیند. جدول 6 حاصل این عملیـات را نشـانمی دهد.
رابطه 9) 1

×=
رابطه 10)
=,
1 ≤≤1 ≤≤
جدول 6. ماتریس بهنجار شده N
C1 C2 C3 C4
C1 0 0/38 0/2 0/33
C2 0/3 0 0/33 0/35
C3 0/16 0/4 0 0/11
C4 0/25 0/22 0/36 0
گام 3. محاسبه ماتریس اثر کل (T): بعد از بهنجارکردن نظر افراد در ارتبـاط بـا رابطـه بـینمعیارها، باید ماتریس (T) را محاسبه کنیم. این ماتریس با استفاده از رابطه 11 و با کمک گـرفتناز نسخه 7 از نرم افزار MATLAB محاسبه شده است. نتیجه محاسبات در جدول 7 آمده است.
رابطه 11) (−)=

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

جدول 7. محاسبه ماتریس T
C1 C2 C3 C4
C1 1/18 1/79 1/57 1/51
C2 1/45 1/57 1/69 1/56
C3 1/06 1/48 1/09 1/09
C4 1/25 1/55 1/52 1/11

گام 4. بعد از به دست آوردن ماتریس (T) باید حد آستانه را برای ماتریس (T) بـه دسـت آورد .
می توان حد آستانه را از رابطه 12 محاسبه کرد. بعد از محاسبه حد آسـتانه بـه ایـن شـکل عمـلمی شود؛ اعدادی که در ماتریس (T) بزرگ تر از حد آستانه اند، نوشته می شوند و بهجـای اعـدادیکه در ماتریس (T) کوچک تر از حـد آسـتانه انـد ، صـفر قـرار داده مـی شـود . بنـابراین، مـاتریساصلاح شده بعد از اعمال حد آستانه به صورت جدول 8 خواهد بود.
رابطه 12)

جدول 8. ماتریس اصلاح شده بعد از اعمال حد آستانه
C1 C2 C3 C4
C1 0 1/79 1/57 1/51
C2 1/45 1/57 1/69 1/56
C3 0 1/48 0 0
C4 0 1/55 1/52 0
گام 5. با استفاده از رابطه 13 ماتریس اصلاح شده بهنجار می شود.
رابطه 13)

=

جدول 9 ماتریس رابطه های درونی معیارهاسـت . فراینـدی مشـابه بـرای محاسـبه مـاتریسرابطه های درونی زیرمعیارها اجرا می شود. جدول 10 نیز ماتریس روابط درونی زیرمعیارهـا (33W) را نشان می دهد.
جدول 9. ماتریس بهنجار شده بعد از اعمال حد آستانه
C1 C2 C3 C4
C1 0 0/28 0/33 0/49
C2 1 0/25 0/35 0/51
C3 0 0/23 0 0
C4 0 0/24 0/32 0

جدول 10. ماتریس روابط درونی زیرمعیارها (33W)
S1 S2 S3 S4 … S13 S14
S1
S2 0/15 0/19 0
0/12 … 0/05 0/05
S3 0 0 0/16 0/13 … 0/21 0
S4 0/2 0 0/21 0/13 … 0 0/26
… … … … … … … …
S13 0/02 0/09 0/04 0/11 … 0/1 0
S14 0 0/08 0 0 … 0/21 0/16

گام 6. تشکیل و حل ابرماتریس. ابرماتریس1 از ترکیب ماتریس هایی به وجود آمده اسـت کـه ستونهای هر یک از آنها بردار ویژه ای است که تأثیر تمام اجزای موجود در یـک خوشـه را روی هر یک از اجزای خوشه دیگر یا همان خوشه نشان م یدهد. الزامی وجود ندارد که هر یک از اجزا در این ابرماتریس روی سایر اجزا تأث یرگذار باشند. در محـل تقـاطع سـطر و سـتون اجزا یـی کـه
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
.1 Super Matrix
تأثیری روی یکدیگر ندارند، عدد صفر قرار داده می شود. فرم کلی ابر ماتریس در شـکل 2 نشـانداده شده است. بنابراین، با جای گذاری هر یک از ماتریسها، ابرماتریس ناموزون به صورت جدول 11 به دست می آید.

شکل 2. فرم کلی ابر ماتریس

جدول 11. ابر ماتریس ناموزون

G

C
1
C

2
C

3
C

4
S

1

S
2

S
3

S
13
S

14

0

0

0

0

0

0

0

0

G

  • 1

پاسخ دهید